Temperatura w biurze to kwestia organizacyjna, nie tylko techniczna
W biurach, w których nie ma sprawnego chłodzenia, lato przebiega według powtarzalnego scenariusza. Najpierw pojawiają się wentylatory na biurkach, potem otwarte na oścież okna i wiatr rozwiewający dokumenty, następnie spór o to, czy okno ma być otwarte, czy zamknięte. Wreszcie spada tempo pracy, rosną drobne błędy, a część zespołu zaczyna wychodzić wcześniej. Żaden z tych objawów nie trafia do zestawienia kosztów, ale wszystkie realnie kosztują.
Warto przy tym pamiętać, że przepisy określają wymagania dotyczące warunków pracy w sposób asymetryczny. Dla pomieszczeń biurowych i prac lekkich wskazana jest temperatura nie niższa niż 18 stopni Celsjusza, natomiast górna granica nie została określona jedną liczbą. Osobno funkcjonuje obowiązek zapewnienia napojów, gdy temperatura w pomieszczeniach pracy przekracza 28 stopni. Z perspektywy pracodawcy oznacza to, że upał w biurze jest przede wszystkim kwestią oceny warunków pracy i zdrowego rozsądku, a nie jednego progu do odhaczenia.
Od czego zależy realne zapotrzebowanie biura
Biuro różni się od mieszkania nie tylko wielkością. Zagęszczenie osób jest wyższe, a każda z nich oddaje ciepło. Do tego dochodzą komputery, monitory, drukarki i sprzęt sieciowy pracujący przez cały dzień. W przeszklonych lokalach na wyższych kondygnacjach dochodzi silne nasłonecznienie, którego nie da się ograniczyć bez osłon zewnętrznych. Efekt jest taki, że dwa biura o identycznym metrażu mogą mieć skrajnie różne potrzeby.
| Czynnik | Wpływ na dobór | Częsty błąd |
|---|---|---|
| Liczba stanowisk | Zyski ciepła od osób i sprzętu | Liczenie tylko metrażu |
| Powierzchnia okien | Nasłonecznienie w ciągu dnia | Pominięcie orientacji świata |
| Układ pomieszczeń | Liczba i typ jednostek | Jedna jednostka na całe piętro |
| Godziny pracy | Profil obciążenia w ciągu doby | Brak harmonogramu sterowania |
| Sale spotkań | Skokowe obciążenie | Dobór do średniej, nie do szczytu |
Szczególnie kłopotliwe są sale konferencyjne. Przez większość dnia stoją puste, a przez godzinę mieszczą kilkanaście osób. Urządzenie dobrane do średniego obciążenia nie nadąży w trakcie spotkania, a dobrane do szczytu będzie przez resztę dnia pracować nieefektywnie. Rozwiązaniem jest osobna jednostka z możliwością szybkiego dochodzenia do zadanej temperatury i sterowaniem powiązanym z rezerwacją sali.
Rozmieszczenie jednostek i strefy komfortu
Najczęstsza skarga w biurach z klimatyzacją nie dotyczy temperatury, tylko przeciągu. Osoba siedząca w strumieniu nawiewu marznie i zakłada sweter, podczas gdy pracownik przy oknie od południa nadal się poci. Termostat pokazuje jedną wartość, a subiektywne odczucia obu osób są skrajnie różne i obie mają rację.
Wynika z tego prosty wniosek projektowy: rozmieszczenie jednostek wewnętrznych powinno wynikać z układu stanowisk pracy, a nie z estetyki sufitu. Strumień powietrza kieruje się wzdłuż pomieszczenia, a nie prosto na biurka. W większych powierzchniach dzieli się przestrzeń na strefy z niezależną regulacją, bo pomieszczenie od północy i od południa nigdy nie będą potrzebować tego samego. Dobrze zaprojektowana klimatyzacja do biura uwzględnia też przyszłe zmiany aranżacji, bo układ biurek w firmach zmienia się częściej niż instalacja.
W biurach zdecydowana większość reklamacji, które widzę, nie wynika ze złego doboru mocy, tylko z ustawienia nawiewu i jednego wspólnego sterownika dla stref o różnym nasłonecznieniu. Podział na strefy rozwiązuje spory w zespole skuteczniej niż wymiana urządzenia na mocniejsze.
Koszty eksploatacji i sterowanie
Rachunek za pracę klimatyzacji zależy nie tylko od klasy energetycznej urządzenia, lecz przede wszystkim od sposobu jego użytkowania. Ustawienie bardzo niskiej temperatury nie powoduje szybszego schłodzenia pomieszczenia, a jedynie dłuższą pracę urządzenia na pełnej mocy i większą różnicę względem warunków na zewnątrz. Zbyt duży kontrast bywa też odczuwany jako nieprzyjemny przy wchodzeniu i wychodzeniu z budynku.
- Harmonogram tygodniowy ogranicza pracę urządzeń poza godzinami obecności zespołu.
- Czujniki otwarcia okien zapobiegają chłodzeniu przestrzeni przy otwartych oknach.
- Blokada zakresu nastaw na sterowniku kończy codzienne przestawianie temperatury przez kolejne osoby.
- Osłony przeciwsłoneczne na oknach obniżają obciążenie systemu w najgorętszych godzinach.
Warto również pamiętać o różnicy między chłodzeniem a wentylacją. Typowe układy klimatyzacji pracują na powietrzu obiegowym i nie dostarczają świeżego powietrza z zewnątrz. W biurze z dużym zagęszczeniem osób oznacza to, że nawet przy komfortowej temperaturze jakość powietrza może się pogarszać, jeśli nie zapewniono osobnej wymiany powietrza.
Serwis i formalności, o których warto wiedzieć
Instalacja w biurze pracuje intensywniej niż domowa, więc regularny przegląd nie jest opcją. Czyszczenie filtrów i wymienników wpływa nie tylko na wydajność, ale też na jakość powietrza w pomieszczeniach, w których przebywa wiele osób. Kontrola szczelności układu chłodniczego pozwala wychwycić ubytki czynnika, zanim przełożą się na spadek wydajności i wyższe rachunki.
Prace przy instalacjach zawierających fluorowane gazy cieplarniane wykonują osoby z odpowiednimi certyfikatami, a dla urządzeń powyżej określonej wielkości obowiązują wymogi dokumentacyjne i okresowe kontrole szczelności. Dla firmy oznacza to jedno: warto od początku współpracować z wykonawcą, który prowadzi dokumentację i przypomina o terminach. Wiele biur decyduje się na jednego partnera odpowiedzialnego za projekt, dostawę urządzeń i serwis, wybierając w tym celu wykonawcę oferującego kompleksowo klimatyzację dla firm Warszawa, żeby nie dzielić odpowiedzialności między kilka podmiotów.
Najczęstsze pytania
Czy pracodawca musi zapewnić klimatyzację w biurze?
Przepisy nie nakazują wprost montażu klimatyzacji. Nakładają natomiast obowiązek zapewnienia odpowiednich warunków pracy, w tym napojów przy wysokiej temperaturze w pomieszczeniach. Sposób osiągnięcia właściwych warunków zależy od pracodawcy i specyfiki budynku.
Jaką temperaturę ustawić latem w biurze?
Zamiast celować w możliwie najniższą wartość, lepiej utrzymywać umiarkowaną różnicę względem temperatury zewnętrznej i stabilne warunki w ciągu dnia. Duży kontrast bywa odczuwany jako nieprzyjemny i zwiększa zużycie energii.
Czy jedna jednostka wystarczy na całe piętro?
Rzadko. Pomieszczenia różnią się nasłonecznieniem, liczbą osób i przeznaczeniem, więc pojedynczy punkt nawiewu prowadzi do przechłodzenia jednych stref i niedochłodzenia innych. Podział na strefy z niezależną regulacją sprawdza się znacznie lepiej.
Jak często serwisować klimatyzację w biurze?
Przy codziennej pracy sezonowej przyjmuje się przegląd co najmniej raz w roku, a czyszczenie filtrów znacznie częściej. Dokładny harmonogram zależy od intensywności użytkowania i zapylenia pomieszczeń.
